Doanh Nghiệp Tăng Trưởng Chậm: Không Phải Vì Thị Trường – Mà Vì Quyết Định Nội Bộ
Trong các báo cáo tổng kết cuối năm, chúng ta thường thấy một kịch bản quen thuộc: các nhà lãnh đạo đổ lỗi cho sự suy thoái kinh tế, sự thay đổi chính sách hoặc sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ mới nổi để giải thích cho sự tăng trưởng chậm chạp của công ty. Thị trường luôn là một “vật tế thần” hoàn hảo vì nó nằm ngoài tầm kiểm soát của con người. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu vào bản chất của những doanh nghiệp đột phá ngay cả trong thời kỳ khủng hoảng, chúng ta sẽ nhận ra một sự thật khác. Rào cản lớn nhất ngăn cản một tổ chức tiến về phía trước thường không nằm ở những con sóng dữ ngoài khơi, mà nằm ở chính hệ thống điều hành và cách thức ra quyết định nội bộ.
Sự trì trệ của một doanh nghiệp thường bắt nguồn từ những nút thắt trong quy trình phê duyệt, sự do dự của người đứng đầu hoặc việc thiếu một cơ chế dựa trên dữ liệu để phản ứng nhanh với biến động. Khi một quyết định quan trọng bị treo lơ lửng trong nhiều tháng chỉ vì chờ đợi sự đồng thuận của quá nhiều bên, doanh nghiệp đó đã tự đánh mất lợi thế cạnh tranh của mình. Thị trường có thể khó khăn, nhưng chính các quyết định nội bộ mới là thứ định đoạt việc doanh nghiệp sẽ vượt sóng hay chìm nghỉm.
I. Những Kiểu Quyết Định “Giết Chết” Tốc Độ Của Doanh Nghiệp
Để hiểu tại sao nội bộ lại là nguyên nhân gây chậm trễ, chúng ta cần nhận diện những kiểu ra quyết định đang âm thầm hủy hoại năng suất. Đầu tiên phải kể đến hội chứng “Phân tích dẫn đến tê liệt” (Analysis Paralysis). Nhiều lãnh đạo vì quá sợ hãi rủi ro nên yêu cầu quá nhiều báo cáo, quá nhiều dữ liệu bổ sung và quá nhiều cuộc họp phản biện. Kết quả là khi mọi thứ đã được làm rõ một cách tuyệt đối, cơ hội thị trường đã trôi qua từ lâu. Sự hoàn hảo trong kế hoạch thường là kẻ thù của tốc độ thực thi.
Một kiểu quyết định độc hại khác là quyết định dựa trên cảm tính hoặc thói quen cũ. Trong một thế giới thay đổi không ngừng, việc dựa vào kinh nghiệm thành công của mười năm trước để đưa ra lựa chọn cho hiện tại là một sai lầm chết người. Khi những quyết định lớn được đưa ra mà không có sự hỗ trợ của dữ liệu thực tế, doanh nghiệp giống như một con tàu đang đi trong sương mù mà không có radar. Sự thiếu dứt khoát và thiếu căn cứ khoa học khiến đội ngũ bên dưới mất phương hướng, dẫn đến việc thực thi rời rạc và kém hiệu quả.
Bên cạnh đó, việc ra quyết định dựa trên sự đồng thuận tuyệt đối cũng là một cái bẫy. Trong nhiều công ty, một sáng kiến mới phải đi qua tầng tầng lớp lớp các phòng ban để xin ý kiến. Khi một ý tưởng đột phá bị gọt giũa để làm hài lòng tất cả mọi người, nó thường trở nên mờ nhạt và mất đi tính cạnh tranh. Sự chậm trễ này không chỉ khiến doanh nghiệp mất đi cơ hội kinh doanh mà còn làm xói mòn tinh thần sáng tạo của những nhân sự tài năng, những người luôn khao khát được thấy ý tưởng của mình được triển khai nhanh chóng.
II. Vì Sao Doanh Nghiệp Càng Lớn, Khả Năng Ra Quyết Định Càng Kém?
Có một nghịch lý là khi doanh nghiệp phát triển về quy mô, năng lực ra quyết định thường tỷ lệ nghịch với số lượng nhân viên và phòng ban. Điều này thường được gọi là “Bẫy quan liêu”. Trong các công ty nhỏ, người sáng lập có thể đưa ra quyết định ngay trên bàn ăn và triển khai vào sáng hôm sau. Nhưng ở các tập đoàn lớn, một quyết định thay đổi màu sắc bao bì sản phẩm cũng có thể mất nửa năm để được phê duyệt qua nhiều cấp quản lý.
Sự cồng kềnh về cấu trúc tạo ra những khoảng cách về thông tin. Những người trực tiếp tiếp xúc với khách hàng và hiểu thị trường nhất thường không có quyền quyết định. Ngược lại, những người có quyền quyết định lại ngồi quá xa thực tế chiến trường, chỉ nhìn vào những con số khô khan trên báo cáo. Sự đứt gãy này dẫn đến những quyết định thiếu thực tế hoặc chậm trễ. Thêm vào đó, tâm lý bảo vệ “ghế” và sợ sai khiến các nhà quản lý cấp trung có xu hướng chọn những phương án an toàn nhất thay vì những phương án hiệu quả nhất.
Khi hệ thống phân quyền không rõ ràng, mọi quyết định đều bị đẩy lên cấp cao nhất. Điều này tạo ra một “nút thắt cổ chai” tại vị trí của CEO. Khi một người phải xử lý hàng trăm quyết định từ nhỏ đến lớn mỗi ngày, chất lượng của từng quyết định chắc chắn sẽ giảm xuống và thời gian chờ đợi sẽ kéo dài ra. Đây chính là lý do khiến các “gã khổng lồ” thường chậm chạp hơn các đối thủ startup nhỏ bé nhưng linh hoạt.
III. So Sánh Mô Hình Quyết Định Nhanh Và Chậm: Bài Học Từ Thực Tế
Để thấy rõ sự khác biệt, hãy nhìn vào cách các doanh nghiệp hàng đầu vận hành. Jeff Bezos của Amazon từng chia sẻ về khái niệm quyết định “Cửa một chiều” và “Cửa hai chiều”. Quyết định cửa một chiều là những quyết định lớn, khó đảo ngược và có tác động sâu rộng (như việc mua lại một công ty khác). Những quyết định này cần được thực hiện chậm rãi, cẩn trọng. Tuy nhiên, phần lớn các quyết định trong doanh nghiệp là cửa hai chiều – tức là nếu sai, chúng ta có thể quay lại và sửa đổi. Sai lầm của các doanh nghiệp tăng trưởng chậm là họ đối xử với mọi quyết định như thể đó là cửa một chiều, dẫn đến sự trì trệ không cần thiết.
Mô hình quyết định nhanh tập trung vào nguyên tắc “80/20” và chấp nhận sự không hoàn hảo. Nếu bạn có 70% thông tin mình cần, hãy đưa ra quyết định thay vì đợi đến khi có 90%. Bởi vì thời gian để có thêm 20% thông tin đó có thể đắt hơn nhiều so với cái giá của một sai sót nhỏ có thể sửa chữa được. Ngược lại, mô hình quyết định chậm thường đặt nặng quy trình hành chính, coi trọng việc tuân thủ hơn là kết quả kinh doanh. Sự khác biệt giữa hai mô hình này chính là sự khác biệt giữa một doanh nghiệp đang kiến tạo tương lai và một doanh nghiệp đang cố gắng níu kéo quá khứ.
IV. Cách Xây Dựng Hệ Thống Ra Quyết Định Linh Hoạt Và Hiệu Quả
Để giải quyết bài toán tăng trưởng chậm, doanh nghiệp cần phải thay đổi cấu trúc quản trị và văn hóa ra quyết định từ bên trong. Bước đầu tiên là phải xây dựng văn hóa dựa trên dữ liệu (Data-driven Culture). Dữ liệu giúp loại bỏ những tranh cãi cảm tính và rút ngắn thời gian thảo luận. Khi mọi người cùng nhìn vào một sự thật khách quan, sự đồng thuận sẽ đạt được nhanh hơn và tính chính xác của quyết định cũng cao hơn.
Thứ hai, doanh nghiệp cần thực hiện việc ủy quyền một cách triệt để. Hãy trao quyền quyết định cho những người gần gũi với vấn đề nhất. Thay vì một quy trình phê duyệt năm cấp, hãy rút gọn xuống còn hai cấp. Việc tin tưởng và trao quyền không chỉ giúp đẩy nhanh tốc độ mà còn tạo ra sự chủ động cho nhân viên. Lãnh đạo cấp cao chỉ nên tập trung vào những quyết định chiến lược lớn, thay vì can thiệp vào các hoạt động vận hành hàng ngày.
Thứ ba, hãy áp dụng mô hình thử nghiệm nhanh và học hỏi (Fail fast, Learn fast). Thay vì dồn toàn lực vào một dự án lớn kéo dài hai năm, hãy chia nhỏ nó thành các giai đoạn thử nghiệm ngắn hạn. Mỗi giai đoạn là một chu kỳ quyết định nhỏ. Nếu dữ liệu cho thấy hướng đi không hiệu quả, doanh nghiệp có thể thay đổi ngay lập tức mà không gây ra thiệt hại quá lớn. Hệ thống này giúp giảm thiểu rủi ro nhưng vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng đáng nể.
Cuối cùng, việc thiết lập các nguyên tắc ra quyết định rõ ràng là vô cùng quan trọng. Mọi thành viên trong tổ chức cần biết ai là người có tiếng nói cuối cùng trong từng mảng việc cụ thể. Sự minh bạch về trách nhiệm giúp loại bỏ tình trạng đùn đẩy và chờ đợi. Khi mỗi cá nhân tự tin vào quyền hạn của mình, guồng quay của doanh nghiệp sẽ tự động tăng tốc mà không cần sự thúc ép liên tục từ phía lãnh đạo.
Kết Luận: Nhìn Vào Bên Trong Để Thay Đổi Bên Ngoài
Thị trường có thể khắc nghiệt, nhưng nó công bằng với tất cả mọi người. Sự khác biệt giữa kẻ thắng và người thua nằm ở năng lực xử lý vấn đề và tốc độ đưa ra lựa chọn. Doanh nghiệp tăng trưởng chậm không phải vì họ gặp nhiều khó khăn hơn đối thủ, mà vì họ đang tự trói chân mình bằng những quy trình nội bộ lỗi thời và những quyết định chậm chạp.
Hãy ngừng đổ lỗi cho hoàn cảnh và bắt đầu rà soát lại hệ thống ra quyết định của chính mình. Sự tăng trưởng thực sự bắt đầu từ thời điểm nhà lãnh đạo dũng cảm thay đổi cách họ và đội ngũ của họ vận hành. Tốc độ chính là đơn vị tiền tệ mới trong kinh doanh, và hệ thống ra quyết định nội bộ chính là “nhà máy” in ra loại tiền tệ đó. Đừng để những rào cản tự thân giết chết tiềm năng của một doanh nghiệp vĩ đại.
Doanh nghiệp của bạn đang mất bao lâu để đưa ra một quyết định thay đổi chiến lược? Hãy thử áp dụng quy tắc “Cửa hai chiều” của Jeff Bezos ngay hôm nay để giải phóng tốc độ cho đội ngũ của mình nhé!
>>> Xem thêm bài viết: Từ Bỏ Tư Duy “Nhân Viên Là Một Chi Phí” – Cách Doanh Nghiệp Chuyển Hóa Nhân Sự Thành Tài Sản
Tìm hiểu thêm nhiều bài viết hữu ích tại đây!
GIỚI THIỆU VỀ K-OUTSOURCING
Công ty cổ phần Giải pháp nhân sự và Tư vấn đầu tư K-Outsourcing Việt Nam là đối tác uy tín trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ cho thuê lại lao động và giải pháp nhân sự cho các doanh nghiệp với hệ sinh thái hỗ trợ nâng cao. Các dịch vụ của K-Outsourcing bao gồm: Tuyển dụng lao động, cho thuê lại lao động, payroll, tư vấn phát triển nguồn lực.
Tìm hiểu thêm về K-Outsourcing: K-Outsourcing Việt Nam
