6 Kỹ Năng Tự Quản Lý Giúp Người Đi Làm Không Bị Cuốn Theo Áp Lực Tập Thể
Trong môi trường công sở, chúng ta thường nghe về “sức mạnh tập thể” như một yếu tố tích cực thúc đẩy sự phát triển. Tuy nhiên, có một mặt trái ít được nhắc đến: Áp lực tập thể (Peer Pressure). Đó là cảm giác tội lỗi khi bạn rời văn phòng đúng giờ trong khi mọi người vẫn đang ở lại, là sự hoang mang khi thấy đồng nghiệp xung quanh đều đang chạy đua với những dự án mới, hay là sự mệt mỏi khi phải hùa theo những luồng cảm xúc tiêu cực chung của cả phòng ban.
Áp lực tập thể không luôn luôn hiển hiện qua những lời quát mắng hay mệnh lệnh; nó thường tồn tại dưới dạng những kỳ vọng ngầm định. Nếu không có những kỹ năng tự quản lý vững vàng, bạn sẽ rất dễ bị cuốn vào vòng xoáy đó, để rồi kiệt sức vì cố gắng đáp ứng những tiêu chuẩn không phải của mình. Tự quản lý không chỉ là quản lý công việc, mà là quản lý “tâm thế” của chính mình trước những biến động xung quanh.
Áp lực tập thể hình thành như thế nào và tại sao nó lại nguy hiểm?
Áp lực tập thể tại nơi làm việc hình thành dựa trên bản năng xã hội của con người: nhu cầu được thuộc về và nỗi sợ bị đào thải. Khi thấy đa số mọi người trong tổ chức hành động theo một cách thức nhất định, não bộ chúng ta tự động phát đi tín hiệu rằng đó là “chuẩn mực”. Nếu cả nhóm đều làm việc xuyên trưa, việc bạn đi ăn đúng giờ bỗng trở thành một hành vi “lệch chuẩn”.
Nguy hiểm của loại áp lực này nằm ở tính lây lan. Một người quản lý căng thẳng sẽ tạo ra một đội ngũ căng thẳng; một nhóm nhân viên hay than vãn sẽ biến văn phòng thành một hố đen năng lượng. Khi bạn để áp lực tập thể dẫn dắt, bạn sẽ mất đi khả năng ưu tiên cho những mục tiêu thực sự quan trọng của cá nhân và dần đánh mất bản sắc nghề nghiệp. Kết quả cuối cùng thường là sự kiệt sức (burnout) mà bạn thậm chí không hiểu nguyên nhân bắt nguồn từ đâu.
1. Kỹ năng quản lý thời gian và ưu tiên dựa trên giá trị thực
Kỹ năng tự quản lý đầu tiên giúp bạn thoát khỏi áp lực tập thể là khả năng định nghĩa lại “sự bận rộn”. Trong nhiều tập thể, bận rộn được coi là một tấm huy chương của lòng tận tụy. Người đi làm thường bị cuốn vào việc giải quyết những yêu cầu phát sinh từ đồng nghiệp hoặc tham gia vào các cuộc họp không cần thiết chỉ để chứng tỏ mình đang hiện diện.
Để không bị cuốn theo, bạn cần rèn luyện kỹ năng quản lý thời gian dựa trên các ưu tiên cốt lõi của vị trí mình đảm nhiệm. Hãy học cách phân biệt giữa cái “khẩn cấp của người khác” và cái “quan trọng của mình”. Khi bạn có một danh sách công việc rõ ràng và biết chắc chắn điều gì tạo ra giá trị lớn nhất, bạn sẽ có đủ tự tin để từ chối những lời mời mọc hay những áp lực vô hình về việc phải “tỏ ra bận rộn” giống như mọi người xung quanh.
2. Kỹ năng quản lý cảm xúc: Xây dựng “màng lọc” tâm lý
Môi trường làm việc là nơi giao thoa của rất nhiều luồng cảm xúc. Nếu đồng nghiệp của bạn đang hoảng loạn vì một deadline sắp tới, áp lực đó rất dễ truyền sang bạn thông qua các cuộc đối thoại hoặc thậm chí là ngôn ngữ cơ thể. Kỹ năng quản lý cảm xúc giúp bạn xây dựng một “màng lọc” để phân biệt đâu là cảm xúc của mình và đâu là cảm xúc của đám đông.
Bạn cần rèn luyện khả năng quan sát cảm xúc của bản thân mà không phán xét. Khi thấy mình bắt đầu lo lắng vì thấy người khác lo lắng, hãy tự hỏi: “Vấn đề này có thực sự ảnh hưởng đến tiến độ của mình không?”. Việc giữ được sự bình ổn trong tâm trí không phải là sự thờ ơ, mà là cách bạn bảo vệ nguồn năng lượng để giải quyết vấn đề thay vì tiêu tốn nó vào việc lo âu tập thể.
3. Kỹ năng quản lý kỳ vọng và thiết lập ranh giới
Một trong những lý do khiến chúng ta bị cuốn theo áp lực tập thể là sự thiếu minh bạch trong việc quản lý kỳ vọng. Chúng ta thường tự giả định rằng sếp muốn mình làm thêm giờ, hoặc đồng nghiệp kỳ vọng mình phải trả lời tin nhắn ngay lập tức vào buổi tối. Kỹ năng tự quản lý ở đây chính là việc chủ động giao tiếp để làm rõ các mong đợi.
Hãy thiết lập những ranh giới (boundaries) chuyên nghiệp và nhất quán. Nếu bạn quy định không kiểm tra email sau 8 giờ tối, hãy thực hiện nó một cách kỷ luật. Khi bạn thiết lập ranh giới đủ rõ ràng và vẫn đảm bảo hiệu suất công việc, tập thể sẽ dần hình thành sự tôn trọng đối với cách vận hành của bạn. Thay vì chạy theo kỳ vọng của đám đông, bạn dạy cho đám đông cách cộng tác với mình một cách lành mạnh.
4. Kỹ năng quản lý năng lượng cá nhân
Khác với quản lý thời gian, quản lý năng lượng tập trung vào việc hiểu rõ nhịp sinh học và các giai đoạn thăng trầm của trí não trong ngày. Áp lực tập thể thường ép chúng ta phải duy trì một cường độ làm việc đồng nhất với mọi người—ví dụ như tất cả phải tập trung cao độ vào buổi chiều dù đó là lúc bạn cảm thấy mệt mỏi nhất.
Người biết tự quản lý năng lượng sẽ biết khi nào cần “ngắt kết nối” để tái tạo, bất chấp việc xung quanh vẫn đang hối hả. Điều này bao gồm việc dành ra 5 phút thiền định, đi bộ ngắn hoặc đơn giản là đeo tai nghe chống ồn để tách mình khỏi không gian ồn ào. Khi bạn làm chủ được nguồn năng lượng của mình, bạn sẽ không còn cảm thấy bị đuối sức khi phải gồng mình chạy theo tốc độ của người khác.
5. Kỹ năng tư duy độc lập trước các quyết định chung
Trong môi trường tập thể, “tâm lý bầy đàn” (groupthink) là một cái bẫy nguy hiểm. Chúng ta thường có xu hướng đồng thuận với ý kiến đám đông để tránh xung đột hoặc để tỏ ra mình là người biết hợp tác. Tuy nhiên, việc hùa theo những quyết định sai lầm hoặc những quy trình làm việc kém hiệu quả chỉ vì “ai cũng làm vậy” sẽ tạo ra một áp lực ngầm vô cùng lớn về lâu dài.
Kỹ năng tư duy độc lập cho phép bạn đứng lùi lại một bước để đánh giá tình hình một cách khách quan. Bạn cần rèn luyện thói quen đặt câu hỏi “Tại sao?” trước khi thực hiện một nhiệm vụ theo thói quen tập thể. Sự độc lập trong tư duy giúp bạn giữ vững các giá trị cá nhân và không bị cuốn vào những trào lưu hay những cuộc tranh luận vô bổ nơi công sở, từ đó giữ cho tâm trí luôn được nhẹ nhàng và tập trung.
6. Kỹ năng tự đánh giá và phản hồi (Self-Reflection)
Cuối cùng, để không bị cuốn theo áp lực tập thể, bạn cần một cơ chế “định vị” bản thân thường xuyên. Sau mỗi tuần làm việc, hãy dành thời gian để tự phản hồi về những gì mình đã trải qua. Bạn có đang cảm thấy quá tải không? Những áp lực bạn đang chịu đựng là do công việc thực tế hay do bạn đang cố gắng làm hài lòng người khác?
Kỹ năng tự đánh giá giúp bạn nhận diện sớm các dấu hiệu của việc bị “lây nhiễm” áp lực. Nếu bạn nhận thấy mình đang bắt đầu có những hành vi tiêu cực giống tập thể (như hay phàn nàn, làm việc không nghỉ ngơi), bạn có thể kịp thời điều chỉnh. Việc hiểu rõ vị trí của mình giúp bạn không bị lạc lối trong những kỳ vọng hỗn loạn của môi trường xung quanh.
Hệ quả của việc thiếu kỹ năng tự quản lý
Khi một người đi làm thiếu đi những kỹ năng tự quản lý kể trên, họ sẽ giống như một con thuyền không bánh lái giữa dòng nước lũ. Họ sẽ làm việc dựa trên sự hoảng loạn của người khác thay vì kế hoạch của mình. Hệ quả đầu tiên là sự suy giảm hiệu suất trầm trọng: bạn bận rộn nhưng không hiệu quả.
Hệ quả thứ hai là sự xói mòn về sức khỏe tâm thần. Cảm giác luôn phải chạy theo một tiêu chuẩn vô hình nào đó sẽ gây ra sự căng thẳng mãn tính, dẫn đến mất ngủ, lo âu và mất đi niềm vui trong công việc. Về lâu dài, bạn sẽ mất đi sự kết nối với mục tiêu sự nghiệp của chính mình và dễ dàng từ bỏ ngay cả khi thành công đã ở rất gần.
Cách rèn luyện kỹ năng tự quản lý trong đời sống công sở hằng ngày
Rèn luyện tự quản lý không phải là thực hiện những thay đổi chấn động, mà bắt đầu từ những thói quen nhỏ nhất. Hãy tập thói quen viết xuống 3 mục tiêu quan trọng nhất vào mỗi sáng và kiên định hoàn thành chúng trước khi tiếp nhận yêu cầu từ người khác. Hãy tập cách hít thở sâu 3 nhịp trước khi phản ứng với một tin nhắn gây căng thẳng từ nhóm chat chung.
Bên cạnh đó, hãy tìm cho mình những “đồng minh” có cùng tư duy quản lý bản thân bền vững. Việc có một vài người bạn đồng nghiệp biết tôn trọng ranh giới và ưu tiên sức khỏe tinh thần sẽ giúp bạn cảm thấy bớt lẻ loi khi chọn cách “đi ngược dòng” với áp lực tập thể. Cuối cùng, hãy nhớ rằng bạn được thuê để tạo ra kết quả, không phải để trở thành một bản sao của sự căng thẳng chung trong văn phòng.
Lời kết: Đứng vững trước áp lực tập thể không có nghĩa là bạn cô lập mình, mà là bạn chọn cách đóng góp vào tập thể bằng một phiên bản khỏe mạnh và tỉnh táo nhất của chính mình. Khi bạn quản lý tốt bản thân, bạn không chỉ cứu lấy mình khỏi sự kiệt sức mà còn vô tình trở thành một điểm tựa bình yên, giúp những người xung quanh cũng có thêm động lực để sống và làm việc cân bằng hơn.
Tìm hiểu thêm nhiều bài viết hữu ích tại đây!
GIỚI THIỆU VỀ K-OUTSOURCING
Công ty cổ phần Giải pháp nhân sự và Tư vấn đầu tư K-Outsourcing Việt Nam là đối tác uy tín trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ cho thuê lại lao động và giải pháp nhân sự cho các doanh nghiệp với hệ sinh thái hỗ trợ nâng cao. Các dịch vụ của K-Outsourcing bao gồm: Tuyển dụng lao động, cho thuê lại lao động, payroll, tư vấn phát triển nguồn lực.
Tìm hiểu thêm về K-Outsourcing: K-Outsourcing Việt Nam
