Không Phải Áp Lực Công Việc, Mà Là Áp Lực Phải Tỏ Ra Luôn Ổn
Mỗi sáng thức dậy, kịch bản quen thuộc của nhiều nhân viên văn phòng không phải là bắt đầu với danh sách những việc cần làm (to-do list), mà là việc soi mình trong gương và cố gắng đeo lên một chiếc mặt nạ mang tên “mọi thứ vẫn ổn”. Chúng ta bước vào văn phòng với nụ cười chuẩn mực, trả lời những câu hỏi thăm bằng cụm từ “vẫn tốt” một cách máy móc, và duy trì một phong thái chuyên nghiệp không tì vết suốt tám tiếng đồng hồ. Tuy nhiên, đằng sau sự vững chãi giả tạo đó thường là một tâm hồn đang kiệt quệ, không phải vì khối lượng công việc quá tải, mà vì nỗ lực không ngừng nghỉ để chứng minh rằng mình đủ mạnh mẽ để gánh vác tất cả.
Thực tế đáng buồn là trong môi trường công sở hiện đại, “sự chuyên nghiệp” thường bị đánh đồng với việc triệt tiêu cảm xúc cá nhân. Chúng ta được dạy rằng phải bỏ lại mọi nỗi lo, sự mệt mỏi hay những bất ổn tâm lý ở cửa văn phòng. Chính áp lực phải duy trì hình ảnh hoàn hảo, không được phép gục ngã đã trở thành một loại gánh nặng vô hình, bào mòn sức khỏe tinh thần của nhân sự nhanh hơn bất kỳ bảng tính Excel hay bản báo cáo nào.
I. Áp Lực Vô Hình: Khi Sự Chuyên Nghiệp Trở Thành Chiếc Mặt Nạ
Trong xã hội hiện đại, chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà sự tích cực được lý tưởng hóa đến mức cực đoan. Môi trường công sở thường không có chỗ cho những phút giây yếu lòng. Một nhân viên giỏi được định nghĩa là người luôn giữ được sự bình tĩnh, luôn sẵn sàng nhận thêm việc và không bao giờ than vãn. Chính định kiến này đã tạo ra một áp lực vô hình buộc mỗi cá nhân phải tự che giấu đi những cảm xúc thật của mình.
Việc phải “tỏ ra ổn” tiêu tốn của chúng ta một lượng năng lượng khổng lồ. Tâm lý học gọi đây là “lao động cảm xúc” (emotional labor). Đó là quá trình điều chỉnh và kiểm soát cảm xúc cá nhân để phù hợp với yêu cầu của tổ chức hoặc mong đợi của đồng nghiệp. Khi bạn đang cảm thấy lo âu về một dự án sắp tới hoặc đang trải qua một biến cố cá nhân, nhưng vẫn phải cố gắng tỏ ra niềm nở trong cuộc họp, cơ thể và tâm trí bạn đang phải chiến đấu quyết liệt với nhau. Sự đứt gãy giữa cảm xúc bên trong và biểu hiện bên ngoài này kéo dài sẽ dẫn đến sự trống rỗng và mất kết nối với chính bản thân mình.
II. Vì Sao Những Nhân Sự Giỏi Thường Kiệt Sức Âm Thầm?
Có một nghịch lý thường xuyên xảy ra: những người có năng lực nhất, trách nhiệm nhất lại là những người dễ rơi vào trạng thái kiệt sức nhất. Lý do rất đơn giản, vì họ mang trên vai một gánh nặng mang tên “kỳ vọng”. Khi bạn đã khẳng định được giá trị của mình, mọi người xung quanh bắt đầu coi sự vững chãi của bạn là điều hiển nhiên. Bạn trở thành nơi để đồng nghiệp dựa vào, là người mà cấp trên tin tưởng giao phó những ca khó nhất.
Trong tâm thế của một người giỏi, việc thừa nhận mình đang quá tải thường bị xem là một thất bại hoặc một dấu hiệu của sự kém cỏi. Họ tự đặt mình vào một cái bẫy tâm lý: nếu mình nói mình không ổn, hình tượng “người giải quyết vấn đề” bấy lâu nay sẽ sụp đổ. Do đó, họ chọn cách im lặng, chọn cách mỉm cười và tiếp tục gồng gánh. Họ kiệt sức âm thầm vì họ không cho phép mình có quyền được yếu đuối. Họ lo sợ rằng một vết nứt nhỏ trong thái độ sẽ dẫn đến sự nghi ngờ về năng lực chuyên môn, và chính nỗi sợ này đã bóp nghẹt cơ hội để họ tìm kiếm sự giúp đỡ từ sớm.
III. Hiện Tượng Burnout Im Lặng (Silent Burnout) – Kẻ Hủy Diệt Thầm Lặng
Khác với những biểu hiện kiệt sức rõ rệt như tức giận, khóc lóc hay bỏ việc đột ngột, “burnout im lặng” (Silent Burnout) diễn ra một cách kín đáo và nguy hiểm hơn nhiều. Đây là trạng thái mà một nhân sự vẫn đi làm đúng giờ, vẫn hoàn thành nhiệm vụ và vẫn cư xử nhã nhặn, nhưng ngọn lửa đam mê và sự gắn kết bên trong đã hoàn toàn tắt lịm.
Người bị burnout im lặng thường cảm thấy mình như một con robot đang vận hành theo lập trình. Họ làm việc trong trạng thái vô cảm, không còn thấy niềm vui trong những thành công và cũng chẳng còn thấy buồn trước những thất bại. Họ tách biệt cảm xúc của mình ra khỏi công việc để tự bảo vệ bản thân khỏi sự tổn thương thêm nữa. Sự nguy hiểm của hiện tượng này nằm ở chỗ cấp quản lý thường không nhận ra vấn đề cho đến khi nhân viên đó đột ngột xin nghỉ việc hoặc gặp phải những vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe thể chất. Khi cái giá của việc “tỏ ra ổn” trở nên quá đắt, sự sụp đổ thường xảy ra rất nhanh và khó cứu vãn.
IV. Cái Giá Của Việc Luôn Phải Gồng Mình
Việc kìm nén cảm xúc và áp lực trong thời gian dài không bao giờ kết thúc mà không để lại di chứng. Về mặt thể chất, những người luôn cố tỏ ra ổn thường gặp phải các triệu chứng như mất ngủ kinh niên, đau đầu, các vấn đề về tiêu hóa hoặc suy giảm hệ miễn dịch. Cơ thể chúng ta không biết nói dối, và khi tâm trí đã quá tải nhưng vẫn bị ép buộc phải hoạt động, nó sẽ phát ra những tín hiệu cầu cứu thông qua nỗi đau thể xác.
Về mặt tâm lý, việc chối bỏ cảm xúc thật khiến chúng ta mất dần khả năng thấu cảm và sự sáng tạo. Khi bạn dành quá nhiều tâm sức để kiểm soát vẻ bề ngoài, bạn không còn đủ không gian cho những ý tưởng mới hay những kết nối sâu sắc với đồng nghiệp. Hơn thế nữa, áp lực này còn len lỏi vào cuộc sống cá nhân. Khi về đến nhà, sau một ngày dài gồng mình nơi công sở, nhiều người trở nên cáu gắt, thu mình hoặc hoàn toàn kiệt quệ với gia đình, người thân. Sự ổn định giả tạo ở cơ quan đã đánh đổi bằng sự bất ổn thực sự trong những mối quan hệ quan trọng nhất của cuộc đời họ.
V. Thiết Lập Ranh Giới Cảm Xúc: Để Đi Làm Lâu Dài Mà Không Sụp Đổ
Để thoát khỏi vòng xoáy của sự kiệt sức âm thầm, bước đầu tiên và quan trọng nhất là bạn phải học cách chấp nhận rằng “không ổn cũng không sao”. Sự chuyên nghiệp thực sự không nằm ở việc che giấu cảm xúc, mà nằm ở việc quản lý cảm xúc một cách lành mạnh. Điều này đòi hỏi chúng ta phải dũng cảm thiết lập những ranh giới cảm xúc rõ ràng trong công việc.
Thiết lập ranh giới bắt đầu từ việc học cách nói “không” hoặc “tôi cần thêm thời gian” mà không cảm thấy tội lỗi. Bạn cần hiểu rằng năng lượng của mình là hữu hạn và việc ưu tiên cho sức khỏe tinh thần chính là một phần của trách nhiệm công việc. Hãy thử chia sẻ một cách chân thành với cấp trên hoặc đồng nghiệp thân thiết về tình trạng của mình. Một lời thừa nhận nhẹ nhàng như “Dạo này tôi đang cảm thấy hơi quá tải, có lẽ tôi cần sắp xếp lại thứ tự ưu tiên” thường nhận được sự đồng cảm hơn là bạn tưởng. Việc này không chỉ giúp bạn giảm bớt áp lực mà còn tạo ra một tiền lệ tích cực cho văn hóa giao tiếp cởi mở trong nhóm.
Ngoài ra, hãy tạo cho mình những “khoảng nghỉ cảm xúc” trong ngày. Đó có thể là 15 phút đi bộ một mình, việc tắt mọi thông báo sau giờ làm, hoặc đơn giản là việc cho phép bản thân được tháo bỏ chiếc mặt nạ tươi cười khi chỉ có một mình. Hãy học cách lắng nghe tiếng nói bên trong thay vì mải mê đáp ứng mong đợi bên ngoài. Đi làm lâu dài là một cuộc chạy marathon, và trong cuộc đua đó, sự chân thật với cảm xúc chính là nguồn nhiên liệu bền bỉ nhất giúp bạn không bị gục ngã giữa chừng.
Kết Luận: Hãy Trở Lại Làm Một Con Người, Thay Vì Một Nhân Sự Hoàn Hảo
Chúng ta đi làm để xây dựng cuộc sống, chứ không phải để hy sinh bản thân cho một hình tượng lý tưởng nào đó. Áp lực công việc có thể lớn, nhưng nó sẽ không thể đánh bại bạn nếu bạn biết cách chăm sóc thế giới nội tâm của mình. Đừng để áp lực phải “tỏ ra luôn ổn” biến bạn thành một cái bóng trong văn phòng.
Sức mạnh thực sự không nằm ở chỗ bạn có thể chịu đựng được bao nhiêu đau đớn mà không kêu ca, mà nằm ở việc bạn biết khi nào nên dừng lại, khi nào nên lên tiếng và khi nào cần được chữa lành. Hãy dũng cảm tháo bỏ chiếc mặt nạ, sống thật với những cung bậc cảm xúc của mình và xây dựng một sự nghiệp dựa trên sự bền vững thay vì sự gồng gánh thái quá. Cuối cùng, một nhân viên hạnh phúc và cân bằng luôn mang lại giá trị lớn hơn nhiều so với một nhân viên giỏi nhưng đang héo mòn từng ngày sau lớp vỏ bọc hoàn hảo.
Bạn có đang cảm thấy mình đang phải “gồng mình” để tỏ ra ổn mỗi ngày không? Đừng im lặng chịu đựng một mình, hãy thử bắt đầu bằng việc chia sẻ bài viết này hoặc dành 5 phút để viết ra những cảm xúc thật của mình ngay lúc này nhé!
Tìm hiểu thêm nhiều bài viết hữu ích tại đây!
GIỚI THIỆU VỀ K-OUTSOURCING
Công ty cổ phần Giải pháp nhân sự và Tư vấn đầu tư K-Outsourcing Việt Nam là đối tác uy tín trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ cho thuê lại lao động và giải pháp nhân sự cho các doanh nghiệp với hệ sinh thái hỗ trợ nâng cao. Các dịch vụ của K-Outsourcing bao gồm: Tuyển dụng lao động, cho thuê lại lao động, payroll, tư vấn phát triển nguồn lực.
Tìm hiểu thêm về K-Outsourcing: K-Outsourcing Việt Nam
